Noregs forskingsråd har innvilga ein søknad på fem millionar kroner til å vidareutvikle og kommersialisere ein patentert teknologi utvikla ved Universitetet i Agder (UiA).
Systemet, som blir kalla Eagle, gir maskiner høve til å "sjå" og tolke omgivnadene på ein presis og kostnadseffektiv måte.
– Dette er UiAs første verifiseringssøknad. At han også får gjennomslag er svært gledeleg for universitetet, seier Thomas Aamodt, innovasjonsrådgivar ved UiA og prosjektleiar for verifiseringsprosjektet.
Ein verifiseringsprosjekt er til for å teste og modne ein forskingsbasert teknologi slik at han blir klar for kommersiell bruk.
Eit effektivt ørneblikk
Atle Aalerud er hovudoppfinnaren bak teknologien. Han er seniorforskar ved NORCE og tok doktorgrada si ved UiA. Ideen vart fødd av eit konkret behov, fortel han.
– Då eg jobba i robotikklaben til UiA, hadde vi problem med å få sensorar til å kartleggje omgivnadene. LiDAR-systema som fanst på marknaden kunne ikkje sjå både høgt og breitt i éi bestemd retning med god nok oppløysing, seier han.
LiDAR-teknologi bruker laserlys for å måle avstandar og skape detaljerte 3D-kart over omgivnadene.
Dette er LiDAR
- LiDAR (Light Detection and Ranging) er ein teknologi som bruker laserlys for å måle avstandar og skape 3D-kart over omgivnadene
- Teknologien fungerer ved å sende ut laserpulsar som blir reflekterte tilbake når dei treffer objekt
- Ved å måle tida det tek for lyset å returnere, bereknar systemet nøyaktige avstandar
- Når dette blir gjort raskt og i mange retningar, blir det danna ei "punktsky" som gir ei presis tredimensjonal framstilling av omgivnadene
- LiDAR-sensorar blir mellom anna brukte i sjølvkøyrande bilar, kartlegging, arkeologi og industriell automatisering
- Fordelen med LiDAR er høge presisjonen og evna til å fungere under ulike lysforhold, også i mørke
- 3DFix-teknologien bruker spegel for å styre laserlysa frå ein spinnande LiDAR dit dei trengst, slik at sensoren ser nøyaktig det området ein er interessert i.
– Det er frykteleg dumt å setje ein roterande LiDAR på kanten av veggen og peike han nedover. Då kastar ein bort minst tre firedelar av dataa på veggen, og desse dataa betaler ein dyre dommar for, seier Aalerud.
3DFix er eit system som bruker spegel for å styre laserlyset dit det trengst, slik at sensoren ser nøyaktig det området ein er interessert i. Eit av måla i verifiseringsprosjektet er å supplere 3DFix-teknologien med programvare. Det samla systemet blir kalla Eagle.
I verifiseringsprosjektet vil NORCE ha ansvar for den tekniske utviklinga av hardware og software.
Erstattar menneske i farlege situasjonar
I dag er det menneske som arbeider med å overvake samarbeidet mellom tunge maskiner og arbeidarar på oljeplattformer. Det kan føre til ulykker på grunn av misforståingar eller kommunikasjonssvikt.
Eagle-systemet skal gi maskiner høve til å tolke omgivnadene nøyaktig i sanntid.
– Vi ønskjer eit maskinsynssystem som har kontroll over heile arbeidsmiljøet – kor alle maskiner er, kor alle menneske er, trygge avstandar mellom dei, og moglegheita til å gripe inn og stoppe maskiner om dei kjem for nær arbeidarane, seier Aalerud.
Fleire bruksområde
Teknologien har også andre bruksområde. Eit døme er handtering av last offshore.
– Det krev ein utruleg dyktig kranoperatør for å handtere last frå supply-skip i bølgjer. Med eit LiDAR-system kan du berekne rørslene på skipet og finne det beste tidspunktet for å plukke opp eller setje ned last, forklarer Aalerud.
Dette kan forhindre farlege situasjonar, som når last blir løfta skeivt og skaper ein pendeleffekt som kan vere livsfarleg for mannskapet på skipet.
Sjølv om prosjektet primært er retta mot olje- og gassindustrien, har det også som mål å vise at 3DFix-teknologien kan vere verdifull for andre bruksområde.
– I søknaden viser vi mellom anna korleis teknologien kan bidra til effektivisering av havvindutbygging, seier Aamodt.
Nybrotsarbeid for UiA
For UiA representerer prosjektet eit viktig steg i arbeidet med å kommersialisere forsking.
Viserektor for samfunnskontakt og nyskaping, Gøril Hannås, seier at universitetet har som mål å bli endå betre på samfunnsnyttig innovasjon og kommersialisering av forskingsresultat.
– Dette er eit viktig steg i rett retning, som forhåpentleg vil inspirere fleire forskarar til å teste ut ideane sine. Prosjektet er ein viktig milepæl for UiA, som viser betydninga av langsiktig arbeid for å styrkje kompetanse og kultur for innovasjon ved universitetet, seier ho.
Ønskjer bedriftspartnarar
Etter at verifiseringssøknaden no er innvilga, byrjar arbeidet med å finne industripartnarar til ei referansegruppe.
– Det er veldig viktig for meg å finne representantar frå industrien som kan hjelpe oss å styre i rett retning, slik at vi endar opp med eit produkt som faktisk er ettertrakta i bedriftene deira, seier Aalerud.
Han inviterer interesserte bedrifter til å ta kontakt om dei ønskjer å vere med i referansegruppa.
Planen er å ha ein kickoff for prosjektet i juni, med ein treårig prosjektperiode fram til sommaren 2028. Då er ønsket å ha eit produkt klart for sal, og eit nettverk av bedrifter som står klare til å ta i bruk løysinga.