Tok kunst, islam og skeive erfaringar til Nasjonalmuseet

— For oss handlar dette om å bruke kunst som inngang til forståing og refleksjon rundt skeive liv og erfaringar. Samarbeidet med Nasjonalmuseet og Skeiv Verden gir desse perspektiva ein viktig plass i ein nasjonal offentlegheit.

Det seier Mary Ann Skretteberg Warenius. Ho er prosjektleiar og rådgivar i kjønns- og seksualitetmangfald ved UiA – Senter for likestilling.

Arrangementet ved museet var delt i tre: Eit føredrag for dei tilsette, ei omvising i utstillinga med kurator Noor Bhangu, og ei panelsamtale i biblioteket på kvelden.

Eit kunstnerisk samlingspunkt

Det heile samla både aktørar frå kunstfeltet, forskarar, skeive muslimar, skeive aktivistar og anna publikum til ein nær og ærleg samtale.

Dette er eit arbeid UiA – Senter for likestilling har utvikla over tid, med særleg fokus på kunst som metode for kompetanseheving.

— Vi har jobba med å bruke kunst som inngang til kompetanseheving i fleire år, og det er veldig fint å få ta dette arbeidet vidare inn i ein nasjonal kontekst, der vi kan nå ut til fleire og løfte fram desse perspektiva på ein ny måte, seier Skretteberg Warenius.

«The Divine in Diversity» vart først utvikla av Skeiv Verden og UiA – Senter for likestilling til Demokratiuka i Kristiansand i 2025. Målet var å skape eit trygt rom der ein kunne utforske korleis tru og skeiv identitet kan eksistere side om side.

Etter arrangementet vart senteret kontakta av kurator for formidling, Håkon Lillegraven, ved Nasjonalmuseet.

Lillegraven ønskte å løfte samtalen inn i ein nasjonal samanheng i samband med utstillinga «Deviant Ornaments» (Skeive ornament), som undersøker skeive uttrykk i islamsk kunsthistorie.

Føredrag for tilsette ved museet

I forkant av panelsamtalen heldt Skretteberg Warenius eit føredrag for dei tilsette i formidlingsavdelinga ved Nasjonalmuseet.

— Her fekk deltakarane innsikt i kvifor UiA – Senter for likestilling har valt å bruke kunst som metode for kompetanseheving i arbeidet sitt i Agder, og korleis kunst kan opne for refleksjon, attkjenning og samtalar som elles kan vere vanskelege å få til. Særleg når det handlar om tru, skeivleik og tilhøyrsle, seier ho.

Det vart òg løfta fram korleis kunstnarlege uttrykk kan skape augeblinkar av «queer joy». Det betyr små, men viktige erfaringar av fellesskap, attkjenning og eigenkraft.

Formidlarane fekk dessutan innsikt i korleis «The Divine in Diversity» vart utvikla i samarbeid med sivilsamfunnsaktørar, og kor avgjerande slike partnarskap er for å skape trygge og relevante rom for skeive stemmer.

Gud er kjærleik

I panelsamtalen møtte publikum tre sterke stemmer. Forfattar Wesam Almadani, filmskapar og biletkunstnar Hamid Waheed, og musikkaktivist og filmskapar Roza Taslimi.

Saman delte dei erfaringar om tru, skeivleik, fellesskap og kunsten som fristad.

Moderator for samtalen var prosjektleiar og rådgivar i Skeiv Verden, Mona Frank.

Forfattar Wesam Almadani fortalde om kor krevjande det kan vere å stå i kryssingspunktet mellom å vere muslim og skeiv:

— Denne interseksjonaliteten er vanskeleg for mange å forstå, seier hen.

Almadani skildrar korleis hen les Koranen på ein måte som opnar for skeive liv, og understrekar at tru for hen handlar om kjærleik og skaparverk.

— I islam kan vi seie at Gud har skapt mennesket slik det er, og gav det verdi ved å blåse si ånd inn i det. Difor er mennesket verdsett, med både styrkar og veikskapar.

Almadani peikar òg på kunsten som eit språk som kan nå lenger enn teologiske diskusjonar:

— Eg trur ikkje alltid på historiebøkene. For kven skreiv dei, og i kva kontekst? Men eg trur på kunst og litteratur. Kunst er folket. I ei tid der alle snakkar i munnen på kvarandre, og ingen lyttar, kan vi kommunisere gjennom kunst.

— Kunst er mi fristad

Filmskapar og kunstnar Hamid Waheed delte erfaringar med å vere andregenerasjons innvandrar i ei kunstutdanning, og korleis dette har forma arbeidet og perspektiva hans.

Han skildra òg korleis kunsten har vore ein stad der han kan utforske identitet utan å måtte forklare seg:

— Kunst er ein fristad for meg. Mykje av det eg gjer som kunstnar, handlar om å uttrykkje det som kjennest rett for meg – og kanskje gir det òg noko til andre, seier han og held fram:

— Då eg innsåg kva det faktisk inneber å vere andregenerasjons innvandrar i eit internasjonalt program på KHIO, fall mykje på plass. Førstegenerasjonen har heilt andre erfaringar, og barna deira vil igjen få nokre som liknar meir på mine.

Fellesskap er avgjerande

Musikkaktivist Roza Taslimi løfta fram kor viktig det er med rom som inkluderer fleire kroppar og identitetar, noko ho mellom anna har arbeidd med gjennom klubbkonseptet Sweetcheeks.

Taslimi snakka om behovet for fellesskap, og at dette fellesskapet endrar seg over tid.

— Eg er sjølv ikkje religiøs, men eg har alltid sett pris på fellesskapet som finst i desse miljøa. Tilhøyrsle er viktig, og det – saman med fellesskap – var nokre av dei viktigaste faktorane i klubbkveldane vi laga.

— Kanskje fordi eg har blitt eldre, ser eg òg at fellesskapet må ta nye former for min del, for eg orkar ikkje vere ute heile natta lenger, seier ho med eit smil.

Kunst som dør opnar

Felles for alle dei tre paneldeltakarane er korleis dei skildrar kunstens kraft som fristad, språk og fellesskap. Han rommar det som elles kan vere vanskeleg å seie høgt, og gir det form og plass.

— Samarbeidet mellom Nasjonalmuseet, UiA – Senter for likestilling og Skeiv Verden gjer at tema som ofte blir handsama i lukka rom, blir løfta inn i det offentlege, sier prosjektleiar Mary Ann Skretteberg Warenius, og legg til:

— Publikum fekk både møte kunstverka i utstillinga «Skeive ornament» og høyre direkte frå kunstnarar som står midt i dei erfaringane utstillinga utforskar.