Publications
-
Schulte, Michael & Nedrelid, Gudlaug
(2021).
Hǿlibǫrvar på Grønland. Bidrag til tolkning av en runepinne fra Austerbygda på Grønland.
In Jahr, Ernst Håkon & Rambø, Gro-Renée (Ed.),
Norsk språk i rom og tid.
Novus Forlag.
ISSN 9788283900682.
p. 9–28.
Full text in Research Archive
-
Nedrelid, Gudlaug
(2018).
Nedskalert færøy-dans som norsk nasjonsbygging.
In Marnersdóttir, Malan; Andreassen, Eyðun; Dahl, Sanna A.; Jakobsen, Tina K. & Isholm, Erling (Ed.),
Ballads : new approaches - kvæði - nýggj sjónarmið.
Fróðakapur.
ISSN 9789991865843.
p. 225–245.
Full text in Research Archive
Show summary
Denne artikkelen handlar om Hulda Garborgs innsats for å gjenoppliva songdansen i Noreg, og deretter om kva plass emnet har hatt i norsk skule. Innlegget byggjer på skriftleg material av og om Hulda Garborg, og på læreplanar for grunnskulen.
I Noreg hadde songdans vore utdøydd i lange tider, men Hulda Garborg hadde lese Thurens hefte om songdansen på Færøyane, og inspirert av det sette ho i gang med dans til enkle viser. I 1902 var ho på studietur til Færøyane, og ho såg at denne dansen var noko anna enn det ho hadde sett i gang i Kristiania (Dale 1961: 86 f.). Folkeviseleik, slik Hulda Garborg designa han, er dans til korte, enkle viser med «avbrigde» i stega i omkvedet. Termen folkeviseleik er eit nyord for den songdansen som Hulda Garborg tok initativ til.
Folkeviseleik var oppfatta som mindre syndig enn dans, og vart av den grunn akseptert ogso i kristne krinsar (Landsverk 2011). Derfor kunne han relativt uproblematisk brukast i skulen. Folkeviseleiken vart fyrst spreidd gjennom ungdomslag og folkehøgskular, men han kom etter kvart ogso inn på læreplanen i det offentlege skuleverket. I 1910 vart folkeviseleik innført i folkeskulen i hovudstaden (Dale 1961: 91 f.).
I det norske skuleverket var folkeviseleik inne på læreplanen i fleire tiår. På lærarskulane var folkeviseleik ein mykje brukt fritidsaktivitet, og dansepionæren Klara Semb heldt kurs på mange lærarskular (Aakvik 1964:134). I den læreplanen som gjeld no, er ikkje folkeviseleik nemnd. Den nyaste planen legg sterk vekt på internasjonalisering, og folkeviseleiken blir truleg oppfatta som for 'norsk'.
-
Nedrelid, Gudlaug
(2017).
Marius Hægstad og landsmålsterminologien.
In Hansen, Zakaris Svabo; Johansen, Anfinnur; Petersen, Hjalmar P. & Reinert, Lena (Ed.),
Bók Jógvan. Heiðursrit til Jógvan í Lon Jacobsen á 60 ára degnum.
Fródskapur - Faroe University Press.
ISSN 9789991865805.
p. 309–325.
Full text in Research Archive
-
-
-
Særheim, Inge & Nedrelid, Gudlaug
(2017).
Nordisk namnforskning 2015. 2.5 Norge.
Namn och bygd.
ISSN 0077-2704.
104,
p. 153–157.
Full text in Research Archive
-
Nedrelid, Gudlaug
(2016).
Patronymika als Familiennamen im Jahre 1801.
In Hough, Carole (Eds.),
Names and Their Environment. Proceedings of the 25th International Congress of Onomastic Sciences.
University of Glasgow.
ISSN 9780852619476.
p. 200–208.
Full text in Research Archive
Show summary
Diese Präsentation basiert auf der Volkszählung, die im Jahre 1801 stattfand. Damals trug der größte Teil der norwegischen Bevölkerung Patronymika als Beinamen, und das heißt allmählich echte Patronymika (Primär-Patronymika). Die Namenträger waren Söhne und Töchter des Mannes, aus dessen Namen das Patronymikon gebildet ist. Nur wenige der Patronymika waren erblich geworden. Die nicht-erblichen Patronymika waren keine Familiennamen, sie haben von Generation zu Generation gewechselt. Patronymika als erbliche Beinamen, Sekundär-Patronymika genannt, sind ein marginales Phänomen im Jahre 1801, aber der Typus wurde später in der norwegischen Namenlandschaft besonders wichtig, und darum ist gerade diese Minorität eine interessante Gruppe. Die Hauptgruppe dieser Studie setzt sich aus allen Vätern in Bergen und Kristiansand zusammen, deren Kinder Sekundär-Patronymika führen. Eine Kontrollgruppe ist aus einer Auswahl von Vätern aus Bergen und Kristiansand zusammengesetzt, deren Kinder Primär-Patronymika führen. Danach werden die beiden Gruppen nach sozialen und namensstrukturellen Kriterien verglichen. Die Hauptgruppe tritt in sozialem Zusammenhang als die überwiegend höherstehende hervor. Die Kontrollgruppe gibt einen durchaus proletarischeren Eindruck. Der namenstrukturelle Vergleich der Gruppen zeigt, dass die Kontrollgruppe weit weniger urban als die Hauptgruppe ist. Die Namenträger in der Hauptgruppe treten als die Vorläufer der Familiennamenmode hervor, die heute die norwegische Namenlandschaft dominiert.
-
-
Nedrelid, Gudlaug
(2015).
Øynordisk (vestnordisk) som studieemne i nordiskfaget ved norske universitet.
Annales societatis scientiarum Færoensis. Supplementum.
ISSN 0365-6772.
65(65),
p. 281–301.
Full text in Research Archive
-
Nedrelid, Gudlaug
(2015).
Amfibrakkiske dobbeltnamn på 1900-talet.
Norna-rapporter.
ISSN 0346-6728.
p. 178–196.
Full text in Research Archive
Show summary
Amfibrakkisk dobbeltnamn er her brukt om eit dobbeltnamn der fyrste namnet har ei staving og andrenamnet har to stavingar og som til vanleg blir uttalt med berre eitt hovudtrykk, som Aud Kirsti og Finn Erik. Førenamn med berre ei staving er typisk for norsk namneskikk på 1900-talet, frå ca 1920 og utover. Fyrste spørsmålet er om slike namn vart populære fordi dei gjekk inn som fyrsteledd i slike dobbeltnamn som her blir kalla amfibrakkiske. Typen ser dessutan ut til å vera mykje vanlegast på mannssida, og det andre spørsmålet er om dette kan påvisast i kjeldene.
Material for undersøkinga er dei einstava namna som er inne på listene over dei 100 mest brukte namnsnamna og dei 100 mest brukte kvinnenamna i databasen Kor mange heiter? (http://www.ssb.no/navn/),
Den store populariteten for einstava namn skuldast bruken i dobbeltnamn. Alle dei 30 einstava mannsnamna som er inne på lista over dei 100 vanlegaste førenamna, er vanlegare som fyrstenamn i dobbeltnamn enn som einaste namn. Av dei 10 einstava kvinnenamna på lista over dei 100 vanlegaste førenamna er ni vanlegare som fyrstenamn. Typen er mykje vanlegare på mannsida. Frekvenslistene over dobbeltnamn i Kristiansen og Ouren 1998 viser at 82 av dei 100 vanlegaste dobbeltnamna på mannssida er amfibrakkiske dobbeltnamn. Men berre seks av dei 100 vanlegaste dobbeltnamna på kvinnesida er av amfibrakkisk type. Ei delforklaring på dette kan vera at det faktisk finst fleire einstava mannsnamn enn kvinnenamn. Teljing på kvar tiande side i NPL (Kruken 2005) viser at det finst rundt dobbelt so mange kvinnenamn som mannsnamn med berre ei staving.
-
Særheim, Inge & Nedrelid, Gudlaug
(2015).
Nordisk namnforskning 2014. 2.5 Norge.
Namn och bygd.
ISSN 0077-2704.
103,
p. 112–116.
Full text in Research Archive
-
Nedrelid, Gudlaug
(2015).
Vidar Jacob og Laila Aase. Førenamnslike etternamn av ulike slag.
Norna-rapporter.
ISSN 0346-6728.
91,
p. 119–139.
Full text in Research Archive
-
Særheim, Inge & Nedrelid, Gudlaug
(2014).
Nordisk namnforskning 2013. 2.5. Norge.
Namn och bygd.
ISSN 0077-2704.
102,
p. 198–203.
Full text in Research Archive
-
-
Nedrelid, Gudlaug
(2013).
Sira Simon a Agdum – to brev med same hand, eller berre same mann?
Arkiv för nordisk filologi.
ISSN 0066-7668.
p. 125–150.
Full text in Research Archive
-
Nedrelid, Gudlaug
(2013).
Mellomnorsk i tidleg moderne tid?
In Schmidt, Tom (Eds.),
Målblomar til Margit. Veneskrift til Margit Harsson på 70-årsdagen den 9. juni 2013.
Novus Forlag.
ISSN 9788270997206.
p. 125–141.
Full text in Research Archive
-
Nedrelid, Gudlaug
(2013).
Skalden Ragnvald jarl.
In Hansen, Zakaris Svabo; Jacobsen, Jógvan í Lon; Jakobsen, Tina K.; Magnussen, Kristin & Sigurðardóttir, Turið (Ed.),
Frá Sturlungu til West Venture. Heiðursrit til Anfinn Johansen á 60 ára degnum.
Føroya Fródskaparfelag.
ISSN 9789991865614.
p. 182–195.
Full text in Research Archive
-
Særheim, Inge & Nedrelid, Gudlaug
(2013).
Nordisk namnforskning 2012. 2.5. Noreg.
Namn och bygd.
ISSN 0077-2704.
101,
p. 184–188.
Full text in Research Archive
-
Nedrelid, Gudlaug
(2012).
Nokre personlege tilnamn i Sverre-soga.
In Nyström, Staffan (Eds.),
Binamn : uppkomst, bildning, terminologi och bruk : handlingar från NORNA:s 40:e symposium i Älvekarleö, Uppland, 29/9-1/10 2010.
Norna.
ISSN 9789172760875.
p. 145–161.
Full text in Research Archive
-
Nedrelid, Gudlaug
(2010).
Durdeirumpa, Hovudbrotet og andre teignamn i Gardsgrendi.
In Schmidt, Tom & Larsen, Terje (Ed.),
Botolv onomastikkens harding. Veneskrift til Botolv Helleland på 70-årsdagen 9. juni 2010.
Novus Forlag.
ISSN 9788270995691.
p. 59–71.
Full text in Research Archive
Show summary
Teignamn (mikrotoponym) har i dei fleste tilfelle betydning, meir presist den betydningen som vart lagd i namnet i namngjevingsaugneblinken. Når føreleddet inneheld opplysning om storleik, fasong, eller om tilhøve til andre lokalitetar, vil meiningi vera heilt eller delvis gjennomskodeleg ogso for seinare generasjonar. Når det gjeld namn som er knytte til særlege hendingar, er ein derimot heilt avhengig av dei fortali som høyrer til namni, "Begleit-prosa", for at ein skal forstå kva dei betyr, altso den betydningen namnet hadde då det vart laga. Slik har stadnamn på mikroplanet samanheng med munnleg tradisjon, og våre mulegheiter for å forstå slike namn og kanskje avgjera kor gamle dei er, heng saman med tradisjonen.
-
Nedrelid, Gudlaug
(2010).
Nachnamengebrauch bei Norwegischen Frauen im Jahre 1801.
In Bremer, Donatella & Arcamone, Maria Giovanna (Ed.),
Atti del XXII Congresso Internazionale di Scienze Onomastiche : Pisa, 28 agosto - 4 settembre 2005.
Edizioni ETS.
ISSN 9788846728470.
p. 263–273.
Full text in Research Archive
-
Nedrelid, Gudlaug
(2009).
Personar og tilnamn i Sverresoga : nokre diskutable punkt,
Á austrvega : Saga and East Scandinavia : Preprint papers of The 14th International Saga Conference Uppsala, 9th -15th August 2009.
Gävle University Press.
p. 712–720.
Full text in Research Archive
-
-
Nedrelid, Gudlaug
(2008).
Stanley Kvinlaug og Gladys Hoveland. Amerikanske førenamn og rotnorske etternamn i vestre Vest-Agder,
Namn frå by og bø. Veneskrift til Tom Schmidt på 60-årsdagen 26. juni 2008. Redigert av Margit Harsson og Terje Larsen.
Universitetet i Oslo.
p. 135–149.
Full text in Research Archive
-
Nedrelid, Gudlaug
(2006).
Frauenbeinamen als Spiegel der Gesellschaft,
Brylla, E. & Wahlberg, M. (ed.): Proceedings of the 21st International Congress of Onomastic Sciences, Uppsala 19-24 August 2002.
Språk- och folkminnesinstitutet.
p. 222–232.
Full text in Research Archive
Show summary
Namengebrauch spiegelt, wie andere Gebräuche und Gewohnheiten, die Mentalität der Namengeber zu vershciedenen Epochen der Geschichte eines Landes wider. Das Namenmaterial ist deshalb eine Quelle des Wissens über die Gesellschaft, und Frauenbeinamen sind eine mögliche Wissensquelle zum die gesellschaftliche Stellung der Frau. Die Beinamen der Frauen sind nur wenig erforscht worden, weil die Qellensituation sehr schwierig ist. Die Quellen, die wir haben, spiegeln nur gewisse Teile der Gesellschaft, besonders die öffentliche Seite davon wider. Die Sagaliteratur erzählt von Kampf und Streit, die mittelalterlichen Urkunden von gerichtlichen Angelegenheiten und Eigentumsüber-tragungen, und die Steuerlisten berichten über Steuern, und damit auch indirekt über Eigentum. Die Frau aber figurierte nur selten als Hauptperson. Erst bei der Volkszählung des Jahres 1801 sind alle norwegischen Frauen inbegriffen und benannt, genau wie die Männer. Die Beinamen und Nachnamen, die es da gibt, sind die offiziellsten Typen, nämlich Patronymika und Familiennamen. Vielleicht sind die wenigen Frauennamen der verschiedenen Quellen auch auf ihre Weise ein Zeugnis des gesellschaftlichen Status der Frauen. Ihr Platz war "drinnen", im Hause, und ihr Status war mit dem Status ihrer Familie unlösbar verknüpft.
-
Nedrelid, Gudlaug
(2006).
Om -stad-ene som slektsnamn,
I. Særheim, P.H. Uppstad og Å.K.H. Wagner (red.): Busetnadsnamn på -staðir. Rapport frå NORNAs 33. symposium på Utstein kloster 7.-9. mai 2004. NORNA-rapporter 81.
NORNA-förlaget.
p. 87–105.
Full text in Research Archive
Show summary
Gardsnamn er den dominerande etternamnstypen i det norske namnelandskapet. Det finst ikkje mange namn i Norske Gaardnavne som ikkje ogso er i bruk som slektsnamn. Slik bruk har vore tilrådd av dei fleste rådgjevarar frå Ivar Aasen og opp mot vår tid. Namngjeving av denne typen har ogso vore støtta av lovgjevingi, fordi slike slektsnamn har vorte rekna som den nasjonale prototypen. Når det gjeld regionale skilnader i slektsnamnsbruk, er det fastslege at sekundærpatronym har vore og er relativt vanlegare i Nord-Noreg enn på Vestlandet. Av det kan ein slutta at gardsnamn brukte som slektsnamn er vanlegare på Vestlandet enn i Nord-Noreg, for desse namnetypane fordeler seg i komplementær distribusjon. Her er det undersøkt ein underklasse av gardsnamn, nemleg dei som endar på -stad (norr. -staðir), i to fylke, Sogn og Fjordane (SoF) og Troms, for å påvisa skilnadene. Det syner seg at fleire namn frå Troms (åtte av 47) ikkje blir vidareførde som slektsnamn, enn det som gjeld for namn av same klassen frå SoF (sju av 99). "Overlevingsevna" (som slektsnamn) er altso dårlegare for namn frå Troms. Vidare ser ein at 17 av 99 namn frå SoF har meir enn 50 % av berarane sine i heimefylket, medan berre fem av 47 namn frå Troms har ei tilsvarande sterk stilling. Denne studien underbyggjer derfor hypotesen om at gardsnamn på -stad frå SoF er vanlegare i bruk som slektsnamn enn tilsvarande namn frå Troms. Men me veit ingenting om kva dei som bur på dei ulike -stad-gardane faktisk "skriv seg for", om dei ikkje brukar gardsnamnet som slektsnamn. For å svara på slike spørsmål trengst det grundige lokalhistoriske og genealogiske studiar. Summary Farm names are the most common type of family names in Norway. In Norske Gaardnavne, the extensive publication om Norwegian farm names, there is hardly any farm name which is not also used as a family name. Such practice is also highly recommended by advisers on naming practice, from the days of Ivar Aasen, who wrote the first Norwegian dictionary of personal names, and up to our time. This type of naming practice has also been supported by legislation, because farm names have been regarded as the national prototype of family names. With regard to regional differences (so called Namenlandschaften), it has been established that patronymics (names with -sen) are relatively more common as family names in Northern Norway than they are in Western Norway. Thereby one can conclude that farm names used as family names are more common in Western Norway, because these two types show a pattern of complementary distribution. This paper focuses on a subgroup of farm names, namely the ones in ?stad (Old Norse ?staðir). Two counties, Sogn og Fjordane (abbr. SoF) in Western Norway and Troms in Northern Norway, have been examined, in order to throw light on the differences. The results show that eight names out of 47 from Troms are not used as family names, compared with seven names out of 99 from SoF. Thus the "survival capacity" seems to be weaker for the names from Troms. We also see that 38 of 99 names from SoF have more than 50 % of their users within their own county, while only nine of 47 names from Troms hold an equally strong position. This investigation supports the hypothesis that farm names from SoF are more commonly used as family names than are the corresponding names from Troms. But we know nothing about which names the people who live on the different -stad farms really use, when they do not use the farm name. Thorough studies in local history and genealogy are needed to answer such questions.
-
Nedrelid, Gudlaug
(2006).
Eingeführte Familiennamen und Namenmoden,
Scripta Neophilologica Posnaniensia.
Wydzial Neofilologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
p. 163–175.
Full text in Research Archive
Show summary
Feste Familiennamen sind in Norwegen spät üblich geworden, und die Sitte, solche Namen zu führen, ist vom Ausland gekommen. Der geistliche Stand ist eine sehr wichtige Gruppe in dem Beinamenentwicklungsprozess. Eine Untersuchung über die Familiennamen einer ausgewählten Gruppe von Pfarrern in der Volkszählung vom Jahre 1801 zeigt, dass die Mehrheit dieser Gruppe Namen ausländischer Herkunft führt und dass fast alle von früheren Immigranten abstammen. Fixed family names are a late phenomenom in Norway, and the custom to use such names came from abroad. The clergy is an important group in the growing process of family names. An investigation of a selected group of priests in the census of 1801 show that the majority of them used names of foreign origin, and almost all of them descended from earlier immigrants.
-
-
Nedrelid, Gudlaug
(2005).
Endring i oppkallingsskikken i eit vestnorsk bygdesamfunn.
Norna-rapporter.
ISSN 0346-6728.
p. 217–245.
Full text in Research Archive
Show summary
Veränderung im Nachbenennungsgebrauch in einer westnorwegischen Landgemeinde Der Namengebrauch in der Pfarrei Jostedal in Sogn, Westnorwegen, ist früher aus verschiedenen Blickwinkeln in vier Arbeiten beschrieben worden (Horgen 1985 und 1986, Nedrelid 1994 und 1998), wovon drei Nachbenennung behandeln. Horgen 1985 präsentiert den Namengebrauch im 1801, mit "richtiger" Nachbenennung (d.h. mit dem vollen Namen), Horgen 1986 behandelt Nachbenennung durch Initialen, exemplifiziert an 10 Jahrgängen (1946-1955) im Schulbezirk Sperle, während Nedrelid 1994 über Reaktionen auf diese Veränderung im Nachbenennungsgebrauch anekdotisch erzählt. Um 1950 war die Nachbenennungstradition noch sehr stark, aber wenn man mit dem statischen Zustand von 1801 vergleicht, gibt es drei deutliche Neuerungen, nämlich • Anfangsbuchstabennachbenennung (Nachbenennung nur durch die Anfangsbuchstaben) • Doppelnamen (zwei Vornamen) • Geschlechtsübergreifende Nachbenennung In diesem Aufsatz wird untersucht, wann und wie der Übergang zu dem neuen System sich durchsetzt, und wann der neue Gebrauch sich konsolidiert hat. Das Material besteht aus den Namen aller Neugeborenen im Schulbezirk Sperle von 1801 bis 1950. Es zeigt sich, dass die ersten Fälle von Anfangsbuchstabennachbenennung schon in den 1850er Jahren auftauchen, und zwar um geschlechtsübergreifende Nachbenennung zu ermöglichen (z.B. Martin nach Marta und Olina nach Ole). Später hat sich der neue Gebrauch verbreitet, so dass man den Namen veränderte, auch wenn man Verwandten von demselbem Geschlecht nachbenannte. Die Motivation dafür ist wahrscheinlich ein Wunsch nach größerer Variation im Namenbestand, und vielleicht auch ein Wunsch, neuere und "zeitgemäßere" Namen zu benutzen. Seit den 1920er Jahren ist Nachbenennung durch Anfangsbuchstaben bei weitem das Üblichste geworden.
-
Nedrelid, Gudlaug
(2005).
Flettfrid, Kjøtulv og meir vanlege nydanningar.
In Schmidt, Tom & Nedrelid, Gudlaug (Ed.),
Person- og stadnamn under den nordiske namnerenessansen. Rapport frå NORNAs 34. symposium, Dømmesmoen 10.-12. september 2004.
Universitetet i Agder.
ISSN 9788271175474.
p. 63–75.
Full text in Research Archive
Show summary
Flettfrid, Kjøtulv und üblichere Neubildungen Ivar Aasens Norsk Navnebog (Norwegisches Namenbuch) aus dem Jahre 1878 war das erste Namenbuch in Norwegen und hat als solches großen Einfluss auf späteren Namengebrauch gehabt. Aasen war überhaupt nicht begeistert für neue, erfundene Namen, trotzdem hat er selbst Neubildungen vorgeschlagen. In dem Unterkapitel über Form und Struktur der Namen zeigt er das Potenzial, das darin liegt, existierende Namenstämme zu neuen Namen zu kombinieren, um dadurch größere Variation zu ermöglichen. "Warum sollten wir nicht mehrere Namen auf - ?run? als nur Gudrun und vielleicht Oddrun haben? Man sollte auch Ulvrun, Dagrun, Hallrun, Salrun, Sigrun, Tjodrun, Valrun, Vilrun und Øyrun heißen können" (Aasen 1878:56f.). Die zusammengesetzten Namen sind ein Werkzeug für Namensproduktion, das nie aufhört zu funktionieren. Man kann durch Kombinationen aus alten (eventuell auch neuen) Namenstämmen unzählige neue Namen generieren, nur die Phantasie setzt Grenzen. Aasens Programm für neue Namenbildungen ist befolgt worden, und das heutige Onomastikon enthält viele gewöhnliche Namen (wie Dagrun und Solfrid), die tatsächlich Neubildungen aus dem 19. Jahrhundert sind. Bei den Neubildungen ist der Wohlklang wichtig. Man sieht auch deutlich, dass Namen, die helle und positive Assoziationen geben, wie z.B. die, die mit Dag- (Tag) und Sol- (Sonne) anfangen, besonders beliebt sind. Solche Namen geben den Heilwunsch (siehe Bach 1978:252f.) der Eltern für den neuen Namenträger wieder.
-
Nedrelid, Gudlaug
(2002).
Kvinnors tilnamn som samfunnsspegel i Heimskringla,
Eivindarmál. Heiðursrit til Eivind Weyhe á seksti ára degi hansara 25. apríl 2002.
Føroya Fróðskaparfelag, Tórshavn.
p. 251–261.
Full text in Research Archive
-
Nedrelid, Gudlaug
(2002).
Der Personennamenbestand in Henrik Ibsens Gegenwartsdramen unter namentypologischen und namensoziologischen Gesichtspunkt,
Actas del XX Congreso Internacional de Ciencias Onomásticas.
Biblioteca Filóxica Galega, A. I. Boullón.
p. 1719–1729.
Full text in Research Archive
-
Nedrelid, Gudlaug
(2002).
Framvoksteren av norske slektsnamn,
Sprauten, Knut (red.): Å kallast med sitt rette namn: Skrifter frå Norsk lokalhistorisk institutt, 38.
Norsk lokalhistorisk institutt.
p. 115–137.
Full text in Research Archive
-
Nedrelid, Gudlaug
(2000).
Å konservera ein rekonstruksjon. Færøysk skriftspråk jamført med nynorsk og med eit sideblikk til islandsk.
Maal og Minne.
ISSN 0024-855X.
p. 47–65.
Full text in Research Archive
Show summary
Skriftnormalane i færøysk og nynorsk er rekonstruksjonar frå 1800-talet, som i utgangspunktet hadde mange likskapar. Men på 1900-talet har utviklingi teke ulike vegar, og i dag står færøysk og nynorsk fram som kontrastar, sjølv om ein enno kan peika på likskapar. I artikkelen blir det peikt på historiske, samfunnsmessige og internspråklege årsaker til den ulike utviklingi.
-
Nedrelid, Gudlaug; Kremer, Dieter & Debus, Friedhelm
(1999).
"Norwegische Familiennamen aus Hofnamen im Jahre 1801",
Onomastik. Akten des 18. Internationalen Kongresses für Namenforschung. Trier, 12.-17. April 1993. Band III. Namensoziologie. Patrica Romanica Band 16.
Max Niemeyer Verlag.
p. 92–100.
Full text in Research Archive
-
-
Nedrelid, Gudlaug; Akselberg, Gunnstein & Bondevik, Jarle
(1998).
Å "kallast" noko og "skriva seg for" eitkvart anna. Om uoffisiell namnebruk i Jostedal, indre Sogn,
Ord etter ord. Heidersskrift til Oddvar Nes 27. desember 1998.
Norsk bokreidingslag L/L.
p. 196–204.
Full text in Research Archive
-
Nedrelid, Gudlaug; Bondevik, Jarle; Kristoffersen, Gjert; Nes, Oddvar & Sandøy, Helge
(1997).
Ei maskine og andre analoge svake femininum i jostedalsmålet,
Språket er målet. Festskrift til Egil Pettersen på 75-årsdagen 4. mars 1997.
ALMA MATER FORLAG AS.
p. 111–122.
Full text in Research Archive
-
Nedrelid, Gudlaug & Skjekkeland, Martin
(1997).
"Eit namn lyt allting hava"- Ivar Aasens Norsk Navnebog og den nordiske namnerenessansen,
Meir om Ivar Aasen. Fem tilskott frå Høgskolen i Agder. Artiklar frå ein fagdag om Ivar Aasen. = Høgskolen i Agder. Skriftserien nr. 22.
Universitetet i Agder.
p. 7–19.
Full text in Research Archive
View all works in NVA
-
Nedrelid, Gudlaug
(2024).
Rette bokstaven – Om oppkalling over kjønnsgrensa.
In Johannessen, Ole-Jørgen (Eds.),
Ivar Utne og personnavna : Venneskrift til Ivar Utne på 70-årsdagen 22. februar 2024.
Novus Forlag.
ISSN 9788283901481.
p. 93–103.
Full text in Research Archive
-
-
-
-
-
-
-
Nedrelid, Gudlaug
(2017).
[Melding av] Personnamnarbeid av P.A. Munch. Ved Kristoffer Kruken. Oslo: Novus forlag. 2016. ISBN 978-82-7099-962-3.
Namn og Nemne.
ISSN 0800-4684.
34,
p. 157–160.
Full text in Research Archive
-
Nedrelid, Gudlaug
(2016).
[Melding av] Linguistik der Familiennamen. Friedhelm Debus, Rita Heuser & Damaris Nübling (Hrsg.) 2014.
Studia Anthroponymica Scandinavica.
ISSN 0280-8633.
34,
p. 159–165.
Full text in Research Archive
-
Nedrelid, Gudlaug
(2016).
[Melding av] Linnea Gustafsson: Moderna vardagliga binamn i Sverige. Uppsala, 2016.
Namn og Nemne.
ISSN 0800-4684.
33,
p. 125–131.
Full text in Research Archive
-
-
-
-
-
-
-
Nedrelid, Gudlaug
(2013).
Vestnordisk (øynordisk) som studieemne i nordiskfaget ved norske universitet.
Full text in Research Archive
Show summary
I mange tiår hadde islandsk ein fast plass i studiet av nordisk språk og litteratur ved norske universitet. Færøysk har vore inne som eit delemne i visse emnekrinsar til hovudfag på somme lærestader. Den omstruktureringa av nordiskstudiet som har gått føre seg på 1990 og 2000-talet, har ført til at historiske disiplinar har fått klårt mindre plass i studiet. Det har ikkje vore til fordel for disiplinen vestnordisk (eller øynordisk, som kanskje er ein meir dekkande term). I dette innlegget er det målet å kartleggja kva plass vestnordisk (øynordisk) har hatt og har(?) i studieplanar for nordiskfaget ved norske universitet.
-
-
-
Nedrelid, Gudlaug
(2011).
Hollandsfart og namnemotar.
Full text in Research Archive
Show summary
Hollandsfart og namnemotar
På 1600- og 1700-talet var det svært mykje samband mellom Holland og Agder. Trelasteksporten var grunnlaget for bydanningi i Flekkefjord, og der finst enno ein bydel som blir kalla Hollenderbyen. Handelen førde med seg utvandring, norske sjøfolk tok hyre på hollandske skip og kvinnor tok seg teneste i Holland. Unge folk reiste til Holland på arbeid likso naturleg som til ein annan landsdel innanfor riket. Kontakten er godt dokumentert av sjøfartshistorikarar og lokalhistorikarar.
Ogso i nyare tid har kyststripa på Agder vore kjenneteikna av utvandring og tilbakevandring, no til USA. Denne trafikken har sett påviselege spor i namneskikken i vestre Vest-Agder. Jamført med denne utviklingi var det venteleg at ogso kontakten med Holland i si tid påverka namneskikken i distriktet, og somme forfattarar har kort nemnt dette og lista opp namn som dei set i samband med hollandsk påverknad. Eg har undersøkt namneskikken i Flekkefjord og Feda i kjeldone i digitalarkivet, for å sjå om om det er spor etter kontakten i namneforrådet. Nokon stor invasjon av hollandske namn er det ikkje mogeleg å spora. Men dei tre nedertyske/ nederlandsk namnie Ber(e)ent, Didrik og Adrian kjem tidleg i bruk og avføder ogso kvinnenamn, Berntine, Didrikke og Adriane. På 1800-talet er mannsnamnet Bernt påviseleg meir populært i dei undersøkte kyrkjesoknene enn det er på landsbasis.
-
Nedrelid, Gudlaug
(2011).
[Melding av] Ivar Utne: Hva er et navn? Tradisjoner. Navnemoter. Valg av fornavn og etternavn. 222 s. Oslo. Pax forlag. ISBN 978-82-530-3384-6.
Namn og Nemne.
ISSN 0800-4684.
28(28),
p. 135–140.
Full text in Research Archive
-
Nedrelid, Gudlaug
(2010).
[Melding av] Eva Brylla: Andersson, Pettersson, Lundström och ..Beachman. Om nordiska efternamn i sin europeiska omgivning. 128 s. Uppsala: Bokförlaget Bombus 2009. ISBN 978-91-976381-6-6.
Studia Anthroponymica Scandinavica.
ISSN 0280-8633.
28(28),
p. 155–156.
Full text in Research Archive
-
-
-
Nedrelid, Gudlaug
(2009).
Personar og tilnamn i Sverresoga. Nokre diskutable punkt.
Full text in Research Archive
Show summary
Personar og tilnamn i Sverresoga I Claus Krags bok (2005) om kong Sverre blir fleire av kongens fylgjesveinar omtalte, ma. Sigurd frå Saltnes: "En av mennene, som het Sigurd fra Saltnes og formodentlig var fra Færøyene" (Krag 2005: 58), og Svina-Stefan: "Én datter ble gift med en mann som kaltes Svina-Stefan, formodentlig fra Svínoy, en av øyene i Færøyene. De to hadde sønnen Peter Støype, som er nevnt i begynnelsen av sagaen. Han var sannsynligvis samme mann som sagaen senere kaller Svina-Peter" (Krag 2005: 86). Krag grunngjev ikkje sine formodningar og sannsynlegheiter, men i det siste tilfellet byggjer han truleg på Kohts opplysningar i registeret til omsetjingi av Sverre-soga: "Svina-Stefan, har vel helst hatt tilnamnet sitt etter ei øy eller ein gard med namn samansett med svin, kanskje helst på Færøyane" (Koht 1967: 244) og "Peter Støype, systerson til kong Sverre, truleg den same som somtid blir kalla Svina-Peter" (Koht 1967: 240). Koht grunngjev heller ikkje den færøyske heimfestingi si. E.H. Lind nemner ikkje toponym som tolking ved dei persononane som har Svina- som tilnamn (Lind: 1920/21: 376). Oddmund Vestenfor (1991) nemner topnymet som ei av fleire mogelege tolkingar, men meiner det helst kjem av appellativet (svín) . I dette innlegget blir tilnamnsmaterialet i Sverre-soga gjennomgått og drøfta på nytt.
-
-
Nedrelid, Gudlaug
(2006).
Torleiv Hannaas frå Hornnes, namngjeten språkforskar og professor ved Bergen Museum.
Agder Vitenskapsakademi Årbok.
ISSN 0809-7283.
p. 39–51.
Full text in Research Archive
-
-
Nedrelid, Gudlaug
(2005).
Nachnamensgebrauch bei norwegischen Ehefrauen und Witwen im Jahre 1801.
Full text in Research Archive
Show summary
Feste Familiennamen sind in Norwegen erst spät üblich geworden. Eine Untersuchung über die Nachnamen (Bei- und Familiennamen) in der Volkszählung aus dem Jahre 1801 zeigt, dass die Mehrheit der Bevölkerung Patronymika geführt hat. Dies waren "echte" Patronymika, d. h. die Namenträger sind tatsächlich Söhne und Töchter von dem Mann, dessen Name das erste Glied des Patronymikons ausmacht. Eine Konsequenz von solchem Namengebrauch ist natürlich, dass beide Eheleute ihren eigenen Nachnamen führen. Im Jahre 1801 vandelt sich der Namengebrauch jedoch. In den oberen Schichten der Gesellschaft findet man auch erbliche Beinamen, d.h. Familiennamen. Ja, man sieht sogar Beispiele dafür, dass die Frau ihren eigenen Namen abgelegt hat, und dafür den Namen ihres Mannes übernimmt. Solche Praxis war damals etwas Neues. Eine Untersuchung von Bei- und Familiennamen einer ausgewählten Gruppe von Frauen in der Volkszählung zeigt, dass die Mehrheit der verheirateten Frauen ihren eigenen Namen (Patronymikon oder Familiennamen) führt. Anders sieht es bei den Witwen aus. Bei den Witwen, die auch Kinder im Haushalt haben, und bei denen der Name des verstorbenen Mannes deshalb nachweisbar ist, zeigt sich, wenn man von den vielen Patronymika absieht, dass eine knappe Mehrheit den Namen des Mannes führt.
-
Nedrelid, Gudlaug
(2005).
[Anmeldelse] Folkemål, landsmål, bibelmål. Heidersskrift til Jarle Bondevik på 70-årsdagen 29. juni 2004.
Maal og Minne.
ISSN 0024-855X.
p. 79–83.
Full text in Research Archive
-
Nedrelid, Gudlaug
(2005).
[Melding av] Odd Einar Haugen: Handbok i norrøn filologi.
Collegium Medievale.
ISSN 0801-9282.
18(18),
p. 188–194.
Full text in Research Archive
-
Nedrelid, Gudlaug & Schmidt, Tom
(2005).
Nordisk namnforskning 2004: Litteraturkrönika: Norge.
Namn och bygd.
ISSN 0077-2704.
93,
p. 120–125.
Full text in Research Archive
-
Nedrelid, Gudlaug
(2004).
Flettfrid og Kjøtulv - berre fantasien set grensor.
Full text in Research Archive
Show summary
Ivar Aasen Norsk Navnebog frå 1878 var den fyrste namneboki i vårt land, og ho har hatt stor innverknad på seinare namnebruk. Aasen var ikkje særleg oppglødd for nylaga namn, det kjem særleg fram i artiklane hans frå 1850-talet, der han skriv om "forvanskede", "nye og forfuskede" namn (Aasen 1854: 35 f.), og haldningi er den same i 1878. Men i underkapitlet "Om Navnenes Form eller Dannelse", der han gjev oversyn over ulike føreledd og etterledd i manns- og kvinnenamn, slær han sjølv til lyd for nydanning. Han peikar på det potensialet som ligg i å kombinera eksisterande namneledd til nye namn, for slik å få meir variasjon i namneskikken. "Og hvorfor skulde vi ikke have flere Navne med ‘run’ end bare Gudrun og maaske Oddrun? Det kunde ogsaa gaa an at hedde Ulvrun, Dagrun, Hallrun, Salrun, Sigrun, Tjodrun, Valrun, Vilrun og Øyrun" (Aasen 1878: 56 f.). Samansette namn utgjer ei ustoppeleg namnelagingsmaskine. Ein kan generera eit utal nye namn ved å kombinera gamle og (eventuelt nye)samansetjingsledd, berre fantasien set grensor. Aasens program for namnelaging vart fylgt, og i namneforrådet i dag finst det mange vanlege namn (som Solfrid) som viser seg å vera nylaga. Innlegget drøftar slike nydanningar. Litteratur: Aasen, Ivar, 1854: "Om norske Folkenavne" i Folkevennen s. 32-49. Christiania. Aasen, Ivar, 1878: Norsk Navnebog. Kristiania.
-
-
-
Nedrelid, Gudlaug
(2004).
Om -stad-ene som slektsnamn.
Full text in Research Archive
Show summary
Gardsnamn er den dominerande etternamnstypen i det norske namnelandskapet. Det finst ikkje mange namn i Norske Gaardnavne som ikkje ogso er i bruk som slektsnamn. Slik bruk har vore tilrådd av dei fleste rådgjevarar frå Ivar Aasen og opp mot vår tid, og vore støtta av lovgjevingi, fordi gardsnamni, som Aasen formulerte det, ”ere egte hjemlige og passende til Folkeslaget” (Aasen 1878: 103). Når det gjeld regionale skilnader i slektsnamnsbruken, veit me eigentleg ikkje so mykje. Men det er ein vanleg oppfatning at sekundærpatronym har vore og er relativt vanlegare i Nord-Noreg enn på Vestlandet. I dette innlegget prøver eg å kartleggja ein klasse, nemleg namn på –stad som slektsnamn i to fylke, Sogn og Fjordane og Troms, for å sjå om det er mogeleg å påvisa ulikskap i bruken.
-
Nedrelid, Gudlaug
(2004).
Einfuhr von Namen und Namenmoden.
Full text in Research Archive
Show summary
Feste Familiennamen sind in Norwegen spät üblich geworden, und die Sitte, solche Namen zu führen, ist vom Ausland gekommen. Die amerikanischen Namenforscher Hanks und Hodges haben es so beschrieben, daß "Surnaming crept northwards from Germany to Denmark into Norway" (Hanks og Hodges 1992:vii). Nicht nur die Namenmoden haben diesen Weg verfolgt, sondern auch die belegten Beinamen. Der geistliche Stand ist eine sehr wichtige Gruppe in dem Beinamenent-wicklungsprozess. Die Pfarrer haben nicht nur dieKirchenbücher geführt. Sie haben auch früh erbliche Beinamen angenommen, und sie haben dazu als Vorbild gedient, eine Rolle, wodurch sie ohne Zweifel großen Einfluß ausgeübt haben. Nach der Reformation wurden die Geistlichen allmählich vom Ausland rekrutiert. Söhne folgten ihren Vätern, und im Laufe der Zeit sind große Pfarrer-familien entstanden. In dieser Gruppe sind daher Beinamen ausländ-ischer Herkunft sehr gewöhnlich. Viele dieser Beinamen gehen auf norwegischem Boden weit, sogar ganz bis ins Reformationsjahrhundert, zurück. Der Ursprung läßt sich doch in den meisten Fällen in Dänemark oder Norddeutschland nachweisen. Eine Untersuchung über die Familiennamen einer ausgewählten Gruppe von Pfarrern in der Volkszählung vom Jahre 1801 zeigt, daß die Mehrheit Namen ausländischer Herkunft führt. So ist in dieser Gruppe eine Bewegung von Süden nach Norden, von Deutschland und Dänemark nach Nor-wegen, nachweisbar.
-
Nedrelid, Gudlaug & Schmidt, Tom
(2004).
Nordisk namnforskning 2003: Litteraturkrönika: Norge.
Namn och bygd.
ISSN 0077-2704.
92,
p. 117–122.
Full text in Research Archive
-
Nedrelid, Gudlaug
(2003).
Endring i oppkallingsskikken i eit vestnorsk bygdesamfunn.
Full text in Research Archive
Show summary
Innlegget presenterer overgangen frå fullnamnsoppkalling til førebokstavsoppkalling i Jostedal i tidsrommet 1801-1950, med vekt på når skiftet skjedde, og når den nye skikken må reknast som konsolidert. Til slutt blir mogelege forklaringar på endringi drøfta.
-
Nedrelid, Gudlaug
(2003).
[Melding av] Soziale und historische Aspekte der Namengebung und Namentwicklung. Herausgeben von Jürgen Eichhoff, Wilfried Seibicke & Michael Wolfsson. 2001.
Namn och bygd.
ISSN 0077-2704.
91,
p. 176–178.
Full text in Research Archive
-
-
-
Nedrelid, Gudlaug
(2002).
Frauenbeinamen als Spiegel der Gesellschaft.
Full text in Research Archive
Show summary
Früher wurden die Beinamen nicht vererbt, sie veränderten sich von Generation zu Generation, und derselbe Namenträger konnte auch verschiedene Beinamen führen. Namengebrauch spiegelt, wie andere Gebräuche und Gewohnheiten, die Mentalität der Namengeberzu vershciedenen Epochen der Geschichte eines Landes wider. Das Namenmaterial ist deshalb eine Quelle des Wissens über die Gesellschaft, und Frauenbeinamen sind eine mögliche Wissensquelle zum über die gesellschaftliche Stellung der Frau. Die Beinamen der Frauen sind nur wenig erforscht worden, weil die Qellensituation sehr schwierig ist. Die Quellen, die wir haben, spiegeln nur gewisse Teile der Gesellschaft, besonders die öffentliche Seite davon wider. Die Sagaliteratur erzählt von Kampf und Streit, die mittelalterlichen Urkunden von gerichtlichen Angelegenheiten und Eigentumsübertragungen, und die Steuerlisten berichten über Steuern, und damit auch indirekt über Eigentum. Die Frau aber figurierte nur selten als Hauptperson, von den Fällen abgesehen, wo sie verwitwet war. Erst bei der Volkszählung des Jahres 1801 sind alle norwegischen Frauen inbegriffen und benannt, genau wie die Männer. Die Listen sind eine offizielle Version, und die Beinamen und Nachnamen, die es da gibt, sind die offiziellsten Typen, nämlich Patronymika und Familiennamen. Vielleicht sind die wenigen Frauennamen der verschiedenen Quellen auch auf ihre Weise ein Zeugnis des gesellschaftlichen Status der Frauen. Ihr Platz war ”drinnen”, im Hause, und ihr Status war mit dem Status ihrer Familie unlösbar verknüpft.
-
Nedrelid, Gudlaug
(2002).
To ordbøker av Ivar Aasen: Ordbog over det norske Folkesprog. Ny utgåve; Dansk-norsk Ordbog.
NLT - Norsk lingvistisk tidsskrift.
ISSN 0800-3076.
20(1),
p. 119–125.
Full text in Research Archive
-
-
-
Nedrelid, Gudlaug & Dalen, Arnold
(2000).
"Eit namn lyt allting hava"- Ivar Aasens Norsk Navnebog og den nordiske namnerenessansen.
Full text in Research Archive
-
-
-
Nedrelid, Gudlaug
(2000).
Christian Fridrich Moltke, Lars Svænske og Simon Aanensens Enke. Etternamn og slektsnamn i Kristiansand i 1801.
Full text in Research Archive
-
-
-
-
Nedrelid, Gudlaug
(2000).
"Af og til en Aslaksen eller Bragestad. Træk af den norske efternavneskik ved 1800-tallets begyndelse".
Full text in Research Archive
-
Nedrelid, Gudlaug
(1999).
[Melding av] Ivar Aasen: Norsk Navnebog. Ny utgåve ved Aarset og Kruken. 1998.
NLT - Norsk lingvistisk tidsskrift.
ISSN 0800-3076.
17(2),
p. 321–322.
Full text in Research Archive
-
Nedrelid, Gudlaug
(1998).
[Melding av] Ivar Aasen: Norsk Navnebog. Ny utgåve ved Aarset og Kruken. 1998.
?.
15,
p. 103–105.
Full text in Research Archive
-
-
Nedrelid, Gudlaug
(1998).
"Ender og daa ein Aslaksen eller Bragestad" - Etternamnsskikken på Sør- og Vestlandet. Studiar i folketeljingsmaterialet frå 1801. Band 1 av 2 - tekstdel.
Universitetet i Agder.
ISSN 9788271173715.
Full text in Research Archive
-
Nedrelid, Gudlaug
(1998).
"Ender og daa ein Aslaksen eller Bragestad" - Etternamnsskikken på Sør- og Vestlandet. Studiar i folketeljingsmaterialet frå 1801. Band 2 av 2 - materialdel.
Universitetet i Agder.
ISSN 9788271173722.
Full text in Research Archive
View all works in NVA
Published
Apr. 16, 2024 11:16 AM